Hybrid

Bugün Orta Asya beş bağımsız cumhuriyet, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Türkmenistan ve Tacikistan kapsar. 1917 yılında kendi başından itibaren, Sovyet devlet Kazakistan Müslüman Orta Asya'da, yakından Rusya ve Sibirya onu bağlayarak olmayan Asya kimlik vermeyi tercih dahil hiç. Ancak bugün geniş Kazaklar kendileri ve dünya bölgenin çok fazla olan kısmı inanıyoruz. Orta Asya 3.994.300 kilometre kare olan bazı dünyanın en seyrek nüfuslu bölgelerin içeren bir alanı kaplamaktadır. Sadece 51 milyonluk nüfusu Almanlar ve Avusturyalılar Tibetliler ve Koreliler kadar 100'den fazla farklı etnik gruplar içerir. En büyük etnik grup olan Özbekler. Özbekistan, 20,5 milyonluk bir nüfusa sahiptir ve diğer tüm dört cumhuriyetlerinde önemli azınlıklardan Özbekler. Bazı 10,6 milyon Ruslar Orta Asya, 1992 yılında yaşayan, fakat orada Çünkü etnik şiddet ve İslami köktendincilik korkularını Tacikistan ve Özbekistan gelen Rusların büyük çaplı bir göç olmuştur.

Taşkent ve Aşgabat, Özbekistan ve Türkmenistan başkentlerine, Duşanbe Tacikistan, Alma Ata Kazakistan ve Kırgızistan Bişkek yılında Bolşevikler tarafından bu milletten etnik kimlik duygusu vermek için oluşturulan uzun kentsel geçmişleri ancak diğer üç sermaye şehirler var . Özbekistan, Orta Asya'nın en ünlü tarihi şehirler Semerkant, Buhara, Hive ve Hokand içerir. Orada geçmişte göçebe imparatorlukların koltuklar ve yerleşmiş krallık gibi İslam kalkınma olmak merkezleri bölgede vardı. Yüzyıllarca medrese ve yüzlerce veya Buhara İslami kolejler ve Semerkant gibi uzak Fas ve Endonezya olarak gelen öğrenciler çekti. Buhara pek çok Müslüman tarafından Mekke, Medine ve Kudüs'ten sonra İslam hac yeri olan ve en önemli şehir olarak görülüyor. Orta Asya da Sufizm, İslam hızla Afrika ve Asya'ya yayılmasında mistik eğilimin doğum yeridir.

Kentin adının nereden geldiği konusunda birçok sav vardır. Bunlardan birisi Kırk kız efsanesinden geldiği düşünülmektedir. Bu efsaneyte göre Kırgız halkı kırk kızdan kirk boya ayrılan bir millettir. Başka bir sava göre kırk kazıktan kırgız ismi gelmektedir. Bİşkek isminden önceki ismi Pişpekti. Sonradan değişikliğe uğrayıp Bişkek adını almıştır lk dönemlerde, göçebe olan Kırgızlar arasında eğitim yaptırmak oldukça zor olmuştur.

Ancak, diğer Türk Cumhuriyetlerinde olduğu gibi İsmail Gaspırali'nin etkileri, Kırgızistan'da da görülmüştür. Modem anlamda eğitime ise Sovyet döneminde başlanmış dir. Yedi yıllık ilköğretim bitirme zorunluluğu 1934 de konmuş ve 1950’lerde ancak gerçekleştirilebilmiştir.

1991–1992 verilerine göre ise okul sayısı 2000, öğrenci sayısı ise 1.000.000 ‘dir.

Ülkede bir Kırgız Devlet Üniversitesi bulunmaktadır ve burada 13.370 öğrenci okumaktadır. Bu üniversiteye bağlı Enstitüler vardır. Dünyanın en uzun ve doğal (tabii) destanı olan ve Birleşmiş Milletler tarafında 1000. yıl kutlamalar yapılan Manas Destanını Kırgızlar yaratmışlardır.

Kırgızistan’da sağlık hizmetleri devlet eliyle yürütülmektedir. Kamu yatırımları, sağlıklı ulus için Devlet Programı, reform stratejisi ve politik alan yeniden oluşturulmuştur.

Sağlık yönünden Kırgızistan 7 ayrı bölgeye bölünmüştür. Ülkede toplam 900 sağlık ocağı, kırsal bölgelerde sağlık merkezleri, her kentte, kent hastaneleri bulunmaktadır.

Doktor sayısı: 13.354'dır. Poliklinik sayısı: 588'e ulaşmıştır.

Kırgız Merkez Bankasını kurmuştur. Para birimi: som' dur.

Kırgızistan; BM. AGİK’E ve diğer dünya teşkilatlarına girerek Cumhuriyet kendini kabul ettirilmiştir. Ayrıca Türkiye Cumhuriyetiyle birçok alanda  anlaşmalar yapmıştır.

31 Ağustos 1991 tarihinde bağımsızlığına kavuşmuştur

Yüzölçümü: 198.500 km2

Nüfusu: 4.700.000

Başkenti: Bişkek

Dört büyük Orta Asya Türk halklarının en küçük grubünu Kırgızlar oluşturur. Orta Asya'da yaşayan Kırgızlar, tüm Kırgızların yüzde 90'ını kapsar. Doğu Türkistan'da 80.000, Afganistan'da 25.000 Kırgızın yaşadığı tahmin edilmektedir.  Kuzey Türkleri ya da Doğu Hun grubuna ait bir dili konuştukları bilinmektedir.

Çin kaynaklarına bakıldığında Kien-Kun, Ki-Ku gibi adlandırmalar, Kök Türk metinlerinde Kırkız, Tibetçe'de gir-Kiz şeklinde geçtiği görülür. Söylencelere göre Kırgızlar "Kırk Kiz" ya da "Kır-ları (Dağları) gez" anlamına gelen Kırgız'dan geldiği varsayımı MÖ:2-l asırlarda Hunlarla ilgili anlatılan olaylarda görülür. Kırgızlar Tanrı Dağlannın doğusu ile Tannu-Ola arasında ortaya çıkmışlardır. Tarihi kaynaklara göre ise Kırgızlar 13. yüzyıldan sonra da bugünkü yurtlarına gelmişlerdir. Kırgızların mezar taşlan üzerinde ve Yeni şey Irmağı boylarında yapılan kazılarda yukarı Yenisey Irmağı bölgesinde yaşadıkları görülmektedir.

Kırgızlar 9. yüzyılda Uygur Kağanı’nı öldürerek Türk devletinin başına geçmişler, önce Özbek hakimiyetini daha sonrada Kazak egemenliğini kabul ederek birlikte yaşamlarını sürdürmüşlerdir. Arkasından da Kalmukların egemenliğine girmişler ve Tanrı Dağlarının batısına göç etmişlerdir. 1207 de Cengiz Han Moğolistan’ı hâkimiyeti altına almıştır. Kırgızlar 1700 yıllarca Hokand Devletinin egemenliğine girmişler ve çoğunluğu alarak devlete el koymuşlardır. 1876 yılında Hokand Rusların eline geçmiş, 1924’te Kara Kırgız Özerk Oblast'ı kurulmuş, 1926'da Özerk Cumhuriyet, 1936'dadaSSCB katılmışlardır. Kırgızlar, 15Ağustos 1990'da egemenliklerine, 31 Ağustos 1991'de de bağımsızlıklarına kavuşmuşlar ve tarihin her döneminde dillerini korumuşlardır. Kırgızlar % 98 dillerine bağlı olmuşlardır.

Bu konuda Manas Destanı'nın büyük yararını ve etkilerini görmüşlerdir. Zaten Kırgız dilinin bu denli sağlam kalmasınının nedenide Manas Destanı'dır

Kırgızistan’ın yüzölçümü 198.000 km2 dir. Kuzeyde Kazakistan Güneydoğu ve doğusunda Çin Halk Cumhuriyeti, Batısında Özbekistan ve Güneybatısında da Tacikistan bulunmaktadır.

Kırgızistan coğrafi konum olarak 71°-80° doğu boylamları ile 39*-43* Kuzey enlemleri arasındadır. Kırgızistan'ın yüzey şekilleri gencilikle dağlıktır ve ekili alanları azdır.

Kırgızistan’ın Başkenti Bişkek (450.000) dir, önemli şehirleri ise Calabibad, Karagöl, Talas, Narin, Çolpan Ata, Karahol, Issık Köl'dur.

Önemli nehirleri, Narin, Kursab. Talas, Kızıl su, Kurs ab’dır. Kırgızistan adeta bir göller ülkesidir ve üçbine yakın göl bulunmaktadır. Dünyanın ikinci en büyük krater gölü "Issık" gölü buradadır.

Kırgızistan'da yer yer değişik iklim tipleri görülürse de genelde yazları sıcak ve kurak, kışları sert-karasal iklim özellikleri egemendir.

Kırgızistan’ın nüfusu 4.500.000'dır. Bu nüfusun dağılımı ise.

Kırgız % 50

Rus % 24

Özbek % 16

Diğer (Tatar ve Ukraynalı) % 10 dur.

Kent nüfusu % 40

Kırsal Kesim % 60'dır ve nüfus artış hızı 1.8 dır. Km' 22 kişi düşmektedir.

Dili Kırgız Türkçesidir. Para birimi, Kırgız Som'udur.

Ortalama yaşam 68,5 yıldır. Çalışabilir nüfusun % 80'i istihdam edilmistir.

Ülkenin büyük bölümü dağlık alanlarla kaplıdır. Topraklarının ancak  %7'si tarıma uygundur. Başlıca tarımsal ürünleri pamuk, tütün, buğday, şeker kamışı, şeker pancarı; haşhaş, mısır, kenevir, yağ'ı tohumlardır. Ekilebilir toprakların % 72 si sulanabilmektedir.

Tarım yapılabilen arazinin % 90 vadilerdedir.

1992 yılından itibaren özelleştirme ve özel mülkiyet girişimleri hızlandırılmış ve bu yolda önemli ilerlemeler olmuştur.

Kırgızların göçebe bir yaşamdan gelmiş olmadan ve ülkenin dağlık bulunması nedeniyle hayvancılık çok yaygın olarak yapılmaktadır. Ayrıca hayvancılık Kırgızistan'ın önemli gelir kaynaklarından birini oluşturmaktadır. 1.1 milyon büyükbaş hayvan, 10,5 milyonun üzerinde koyun vardır ve yılda 38.600 ton yün üretimi yapılmaktadır. Çalışan nüfusun % 34'ii tarım ve hayvancılıkla uğraşmaktadır. Bu hayvancılık 343 sol koz ve 204 kolhoz dan ibarettir. Arıcılık gelişmiştir. Milli Gelirin % 66'sını bu sektör getirmektedir.

Kırgızistan’da ağır sanayi gelişmemiştir. Ancak hafif sanayi gelişmiştir. Bunlar da metalürji, petrol, doğalgaz, elektronik, elektrik motorları, deri, mobilya, konservecilik et ve şeker sanayi alanlarında toplanmıştır.

Kırgızistan yeraltı zenginlikleri bakımından diğer Türk Cumhuriyetlerine oranla daha yoksuldur. Önemli yeraltı kaynakları, kömür, altın, uranyum, cıva, çelik, çinko, kalay, kurşun madenleridir.

Akarsuların zengin olması sonucunda önemli ölçüde hidrolik santrallere sahiptir. Ürettiği elektrik enerjisini de diğer ülkelere satmaktadır. Ülkenin toplam hidrolik kapasitesi yıllık 142.500 milyon KW/saattir. Şu anda 659.000 KW lık termik santral ve 2.713.000 kw. lık 18 adet hidroelektrik santralleri vardır.

Petrol ve Doğalgaz

Kırgızistan’ın petrol ve doğalgaz yataklarının yüksek rezervede olduğu varsayılmaktadır.

27 Ekim 1990 günü yapılan seçim ile Cumhurbaşkanı olan Askar Akayev, bağımsızlığın ilan edildiği dönemde Kırgızistan Cumhuriyeti yönetiminin başında bulunuyordu. Bağımsızlığı, Akayev ile tanıyan Kırgızistan, bağımsızlık ilanını müteakip 12 Ekim 1991 günü yapılan halk oylamasında yoluna yine onunla devam etmeye karar vererek, Akayev'i yeniden cumhurbaşkanlığına seçti

Türkler ait birçok lokantalar mevcuttur. Lokantada 2 $ bir öğrenci rahatlıkla karnını doyurabilir. KIRGIZİSTAN, Orta Asya ‘da 198.500 km² yüzölçümü ile TÜRKİYE’NİN yaklaşık ¼’ü büyüklüğünde tarihi İpek Yolu üzerinde yer alan bir ülkedir.

Ülke genel olarak tasvir edildiğinde; yüksek karlarla kaplı dağlar, derin keskin vadiler, yüksek akış hızına sahip binlerce ırmak ve dağ göllerinden oluştuğu görülmektedir.

Ayrıca dünyanın en büyük ikinci krater gölü yine bu topraklar üzerindedir. Ülkenin % 6’sı ormanlardan ve % 4.2‘si buzullardan oluşmaktadır. Ülkede 80 çeşit memeli hayvan, 330 çeşit kuş ve 50 çeşit balık yaşamaktadır.

Ülkenin dağlık yapısına ve deniz seviyesinden ortalama 2750 m yüksekte olmasına paralel karasal bir iklim hüküm sürmektedir.

Yağış az, yaz–kış ve gece–gündüz ısı farkı fazla, bitki örtüsü değişkendir. Ortalama yıllık güneşli gün sayısı 247'dir. Kışlar soğuk ve karlıdır. Kar genellikle KASIM sonu yağar ve MART sonuna kadar etraf karlarla kaplıdır. Yaz aylarında hava sıcaklığı ANKARA’DAKİ sıcaklıkla benzerlik göstermektedir.