Budist hemşerileri gibi, binlerce Müslüman Çin kontrolündeki bölgesindeki evlerinden 50 yıl önce kaçmışlardı. Günümüzde bunlardan 2 bin kişi ihtilaflı Himalaya bölgesinde yaşıyor ve çoğu da Hindistan vatandaşı. Her ne kadar birçoğu gurbette doğmuş ve Tibet’i hiç görmemiş olsa da, bölgenin onlar için manevi bir anlamı var.

Toplum yararına çalışana Tibet Genç Müslüman Federasyonu, yakın zamanda Tibetlilere destek amacıyla bir gösteri düzenledi. Çin yönetimine karşı yürütülen protestolarla dünyanın dikkati ağırlıklı Budistlerin yaşadığı bu Himalaya bölgesine çevrilmişti. Tibet’teki ayaklanmalarda yaklaşık 100 kişi hayatını kaybetti. Bu son yirmi yılın en ağır bilânçosu. Tibet, Çin’e bağlı özerk bölge olarak 1950’den beri Pekin’in kontrolünde bulunuyor.

TİBET’İN İSLAM DÜNYASI İLE İLİŞKİLERİ

Müslümanlar, dünyanın çatısı olarak bilinen Himalaya bölgesindeki Budistlerle uzun bir geçmişleri var. Müslümanlar, Tibet bölgesini ta ilk tarihi döneminden buyana tanıyorlardı. İlk Arap tarihçileri yazılarında Tibet’i konu edinmişlerdi. Örneğin el-Yakubi Kitabu’l Buldan (Ülkeler Kitabı) isimli eserinde Tibet ve Tibet insanları hakkında yazmış ve Tibet’in Cin’den daha geniş bir coğrafya olduğunu yazmıştır. Yine el-Yakubi adı geçen kitabında, Tibet krallığının gücünden, sanat alanında Tibet halkının Çinlilere oranla daha yetenekli olduklarından söz ederken Tibetliler için “onlar kahraman ve zeki insanlardır” cümlesini kullanır.

Arapların Tibetlilerle ilişki kurmaları 8. yüzyıl ile 9. yüzyılları arasında vuku bulur. O dönemdeki Bağdat Abbasi halifeleri Tibetlilerle ilişkilerini sürdürürler. Daha sonraki yıllarda Tibet kralı “Trisong Desten” döneminde Tibet’in siyasal gücü geniş bir alana yayılmıştı. O dönemin halifesi Harun Reşid (786-809) bu yayılmayı fark etmiş, Tibetlileri yakın takipte tutabilmek amacıyla Çinlilerle ittifaka girmiştir. Buna rağmen Tibet ordusu batı yönüne doğru ilerlemesini sürdürdü.

El-Yakubi’nin belirttiğine göre Tibet ordusu batıya doğru ilerleyişinde Semerkand şehrinin sırtlarına dayanmıştı. Harun Reşid’in ikinci oğlu Me’mun (Meymun) döneminde Tibetlilerle anlaşmaya varılmıştı. Öyle ki Tibet’in Türkistan valisi Me’mun’a altından yapılmış bir sanat eşyası ve kıymetli taslardan oluşan bir hediye paketi sunmuştu. Bu hediyeleri Me’mun tarafından sonra Mekke’ye gönderildi. Bu dönemde ticari ilişkiler kurulmuş, Tibetlilerin eliyle İslam dünyası misk adi verilen kokuyla tanışmışlardı.

TİBETLİ MÜSLÜMANLARIN MENŞEİ

Tibet, İslam’la bundan 1.000 yıl önce bölgeye Keşmir’den giden tüccarlar sayesinde tanıştı. Tibetli Müslümanların kökeni dört ana bölgeden bölgeye akan göçten oluşur. Bu bölgeler şunlardır: Keşmir, Ladak, Cin ve Nepal. Bunun yanında İslam’ın etkisi Fars ve Türkistan izi taşımaktadır.

14. ile 17. yüzyılları arasında komşu ülkelerden gelen çok sayıda Müslüman tüccar, Tibet’e yerleşti. Bölgeye yerleşen tacirler, sonradan İslam’ı benimseyen Tibetli kadınlarla evlendi. Yüzyıllar boyunca İslam ve Budizm Tibet toplumunda barış içinde yaşadı. 17. yüzyılda Müslüman topluluğun büyümesiyle 5. Dalai Lama, Lhasa’da bir araziyi bölgedeki ilk caminin yapımı için tesis etti. Günümüzde Tibet’in farklı bölgelerinde Lhasa’da 4 olmak üzere toplam 7 tane cami bulunuyor.

Müslümanlar, Budist kutsal aylarında uygulanan “et yasağı”ndan muaf tutulma gibi ayrıcalıklara da sahip. Müslümanların Tibet toplumu ve kültürüne de katkıları bulunuyor. Tibet’in popüler klasik müziklerinden Nangma’nın bölgeye Müslümanlar tarafından getirildiğine inanılıyor.

Tibet’teki barış, 1950’lerdeki Çin işgaliyle sona erdi. Tibetli Müslümanların çoğu, evlerini terk ederek atalarının geldiği Keşmir bölgesine taşındılar. Budist hemşerileri gibi çoğu da, Tibet’in özgürlüğünü kazanacağı günün hayalini taşıyor.