Sevgili dostlar, faiz çok düştü gibi içi boş bir ifadenin kredi kullanana büyük zarar veren bir dinamiğin üstünü örtmeye çalıştığını vurgulayarak konuya girmek istiyorum. Hatta girmeden size bir kere daha sormak istiyorum; ne dersiniz; gerçekten faizler düştü mü?
Detaylara hep kendi tarafınızdan bakmayın, bir de parayı satanı düşünün ve kredi veren tarafından örneklendirerek konuya devam edelim. Yalnız önce lütfen dolar-YTL ilişkisini düşünün ve şunu sorgulayın; Türkiye'de banka satın alarak yerleşmiş bir kurumsunuz, yurt dışından dövizi getirip YTL'ye çeviriyorsunuz, Türk halkına yıllık yüzde 20 üzerinde bir faiz ile satıyorsunuz ve aynı anda paranızı geri tahsil ettiğiniz anda (aylık faizli geri ödemeler halinde) dönüp daha düşük bir kurdan dövizinizi yerine koyabiliyorsunuz.
Bugün gördüğüm bono faizinin yüzde 16-17 civarında olduğunu düşünürseniz, yukarıdaki mekanizmanın parayı satana ne kadar büyük kâr alana yani kredi kullanana ne kadar büyük zarar yazdığını siz sorgulayın...
Sonuç 1: Dünya üzerinde en kârlı iş; yüksek faiz olan bir ülkeye para sok, kur düşük-yatay kalabiliyorsa, hatta düşmeye devam ediyorsa, senden kârlısı olmaz...
Sonuç 2: Türkiye'de faiz çok ama çok yüksek... Bu gerçeğe düşen kuru ve kurun yurt dışından gelen sıcak para kontrolünde olduğunu da eklersek, varacağımız sonuç çok açık; kredi veren dünya üzerinde asla elde edemeyeceği bir kâr elde ediyor...
Bu noktada bankalara da daha önce yaptığım gibi yeniden çağrı yapmak istiyorum: Dünyanın hiçbir bölgesinde uygulamadığınız faiz oranlarını Türkiye'de uyguluyor ve üstüne bir de düşen kur ile inanılmaz paralar kazanıyorsunuz. Bu faiz böyle gitmez, Türkiye, bu faizi hak edecek kadar riskli değil. Gelin; bu faizlerin seviyesini halk tüketimden gelen gücünü kullanıp, talebi kesmeden bir kez daha düşünün...
Sevgili dostlar, bu çok önemli aktarım sonrası gelelim "Emlak fiyatları düşüyor" un detayına.
Evet, aşırı arz, yüksek faiz ve geride bıraktığımız siyasi belirsizlik sonucu emlak fiyatları, yaptığı zirveye göre bir miktar geri çekilmiş durumda. Son günlerde "hareket var" deniyor ama "finans piyasalarının" bu kadar hareketli olduğu dönemde zor.
"Peki ne olur?" derseniz...
Konumuz emlak değil ama sadece şunu belirtmek istiyorum; “dünya piyasaları” zirve yapıyor ve bu zirveden dönüş başladığında “emlak değerleri de bundan etkilenecek.” Daha açıkçası; her şey “aşırı fiyatlı” duruma çok yakın...
Sonuç: Emlak almayı düşünüyorsanız, dünya piyasalarının seyrini ve borçlandığınız faizin maliyetini, çok ciddi kriterler tanımlayarak takip etmenizde yarar var...
Son soru: Bir okuyucumuz soruyor: “Emlak fiyatları düşüyor diyorlar, ama dolar bazında fiyatlar artıyor, neden?” Arz edeyim; talep sonucu oluşan bir prim söz konusu değil. 1.500-1.700 bandında dolar hesabı yapanlar, kur düşünce istedikleri dolar değerlere kendilerine göre zam yaptı. Burada sizlere tavsiyem; sizden istenen her fiyatta, yüzde 10 ila 20 arasında “son dönem kur düşüş zammı” olduğunu bilmeniz ve ona göre karşı teklifler sunmanız.
Not: 1 dolar 1 YTL olur mu sorgulamasında Dow Jones'un 14 bin üstüne çıkması ile tanımladığımız bir kriter saha hayata geçti. 1,20 altında kalabilir miyiz sorusu kısa vadede çok önemli. Yarın “dolar daha düşer mi” sorusunu sistemi sorgulayarak tartışacağız.
Yiğit Bulut / Vatan
